Materiał nakręciła:  TVS Telewizja Sędziszów Małopolski

Czytaj więcej

ROCZNIKI BIESZCZADZKIE 29 (2021) str. 169–173

Kruszczyk połabski Epipactis albensis posiada zasięg ograniczony do Europy
Środkowej. W Polsce przebiega północna i północno-wschodnia granica wystę-
powania gatunku (Kaźmierczakowa i in. 2014). Gatunek po raz pierwszy opisa-
ny został z terenu Czech w 1978 roku (Nováková i Rydlo 1978), w Polsce został
odnaleziony dekadę później (Rydlo 1989). W Polskiej Czerwonej Księdze Roślin
ma status VU – narażony na wyginięcie (Kaźmierczakowa i in. 2014), zaś w wo-
jewództwie podkarpackim uznano go za gatunek krytycznie zagrożony wyginię-
ciem (CR) (Oklejewicz i in. 2015). W Polsce kruszczyk połabski podawany jest
z około 50 stanowisk. Najwięcej z nich znajduje się na Dolnym Śląsku w dorze-
czu Odry oraz na Górnym Śląsku w górnych odcinkach Odry i Wisły, przy czym
wciąż odnajdywane są nowe miejsca występowania (Kaźmierczakowa i in. 2014;
Górski i in. 2021). W województwie podkarpackim gatunek znany jest dotychczas
z dwóch lokalizacji: Oblasek na Podgórzu Rzeszowskim oraz z Wiązownicy koło
Jarosławia (Oklejewicz i in. 2015).
Jesienią 2020 roku, na Pogórzu Strzyżowskim, w Różance, współautor notatki
Tadeusz Kwolek odnalazł pięć osobników kruszczyka połabskiego w przysiółku
Bukowy Las. Ponieważ wszystkie egzemplarze były w fazie owocowania, w celu
potwierdzenia diagnozy stanowisko objęto monitoringiem. W sierpniu 2021 roku
na tym samym miejscu stwierdzono 14 kwitnących osobników, zaś w odległości
ok. 300 m w kierunku południowym kolejnych 6 sztuk i 100 metrów dalej 2 rośli-
ny (Ryc. 1–3). Biorąc pod uwagę niewielką odległość dzielącą poszczególne loka-
lizacje (obszar około 2 ha o dłuższej osi około 400 m), znalezisko można potraktować jako jedno stanowisko liczące 22
osobniki. Kruszczyki rosną w prywat-
nym, blisko stuletnim mieszanym lesie
jodłowo-bukowym, reprezentującym
podgórską formę żyznej buczyny kar-
packiej Dentario glandulosae-Fagetum
collinum. Stanowisko o współrzędnych
49°55’29.6”N 21°40’41.9”E (kwadrat
ATPOL FF72) zlokalizowane jest przy
starej drodze zrywkowej, na połu-
dniowo-zachodnim zboczu, w miejscu
zacienionym, na wysokości 304–316
m n.p.m. W pobliżu rośnie również
buławnik mieczolistny Cephalanthe-
ra longifolia, kruszczyk siny Epipactis
purpurata, kukułka Fuchsa Dactylor-
hiza fuchsii, konwalia majowa Conval-
laria majalis, czosnek niedźwiedzi
Allium ursinum, jeżyna gruczołowata
Rubus hirtus, szczawik zajęczy Oxalis
acetosella czartawa pospolita Circaea
lutetiana, bluszcz pospolity Hedera
helix, dąbrówka rozłogowa Ajuga rep-
tans, kopytnik pospolity Asarum eu-
ropaeum, wilczomlecz migdałolistny
Euphorbia amygdaloides. Stanowisko
znajduje się w bezpośrednim sąsiedztwie drogi zrywkowej i może zostać przy-
padkowo zniszczone podczas prac leśnych.
Kruszczyk połabski jest nowym gatunkiem dla flory Pogórza Strzyżowskie-
go. Florę obszaru badała Krystyna Towpasz (1987), przed pierwszym podaniem
gatunku z terenu Polski. Nie był również odnotowany w późniejszych uzupełnie-
niach i dodatkach (Wójcik 2011; Towpasz 2013).
Nie jest wykluczone, iż część lokalizacji podanych w monografii Towpasz
(1987), jako miejsca występowania szeroko rozumianego kruszczyka szerokolist-
nego Epipactis helleborine agg., w istocie dotyczy trudniejszych do terenowej iden-
tyfikacji autogamicznych gatunków kruszczyków – połabskiego Epipactis albensis
czy Greutera Epipactis greuteri (Szeląg i in. 2017).
Ryc. 1. Kruszczyk połabski Epipactis albensis,
Bukowy Las, Pogórze Strzyżowskie – 15.08.2021.
Fot. A Lipiec.
Fig. 1. Epipactis albensis at Bukowy Las,
Strzyżowskie Foothills, 15.08.2021. Phot.
A. Lipiec.

171T. Kwolek, A. Lipiec – Nowe stanowisko kruszczyka połabskiego Epipactis…

Literatura
Górski P., Piwowarski B., Koczur A., Maślikowski Ł., Czarna A., Michalak K.M.
2021. Nowe stanowiska roślin naczyniowych Polski. Wiadomości Botaniczne
64, 646: 1–8.
Kaźmierczakowa R., Zarzycki K., Mirek Z. (red.) 2014. Polska Czerwona Księga
Roślin. Paprotniki i rośliny kwiatowe. Wyd. III. uaktualnione i rozszerzone.
Kraków, Instytut Ochrony Przyrody PAN, 895 ss.
Nováková H., Rydlo J. 1978. Epipactis albensis nový autogamický druh z okruhu
Epipactis helleborine agg. (Orchidaceae). Preslia 50: 161–171.
Oklejewicz K., Wolanin M., Wolanin M.N., Trąba C., Wolański P., Rogut K. 2015.
Czerwona księga roślin województwa podkarpackiego. Zagrożone Gatunki
Roślin. Rzeszów, ProCarpathia, s. 11–179.
Rydlo J. 1989. Poznámky k rozšiřeni a ekologii nĕkterých druhu rodu Epipactis
[Notes on the distribution and ecology of some species of the genus Epipac-
tis]. Muzeum Současnost, Roztoky, Seria Naturae 3: 5–33.
Szeląg Z., Bernacki L., Pawelec J., Stawowczyk K., Wolanin M. 2017. Epipactis
greuteri (Orchidaceae) in Poland. Pol. Bot. J. 62: 117–121.
Ryc. 2–3. Kruszczyk połabski Epipactis albensis, Bukowy Las, Pogórze Strzyżowskie – 15.08.2021. Fot.
A Lipiec.
Fig. 2–3. Epipactis albensis at Bukowy Las, Strzyżowskie Foothills, 15.08.2021. Phot. A. Lipiec.
Towpasz K. 1987. Rośliny naczyniowe Pogórza Strzyżowskiego. Zesz. Nauk. Uniw.
Jagiell., Prace Bot. 16: 1–160.
Towpasz K. 2013. Uzupełnienia do flory roślin naczyniowych Pogórza Strzyżow-
skiego (Karpaty Zachodnie) – część 2. Fragm. Florist. Geobot. Polon. 20 (1):
41–50.
Wójcik T. 2011. Notatki florystyczne ze Strzyżowa i okolic (Pogórze Strzyżow-
skie). Fragm. Florist. Geobot. Polon. 18 (1): 83-90

 

Autorzy tekstu

Tadeusz Kwolek, Agata Lipiec
Bieszczadzki Park Narodowy
Ustrzyki Górne 19, 38–713 Lutowiska
ul. Pułaskiego 5/85, 35–011 Rzeszów
aglipiec@interia.pl

pdf do pobrania 

Czytaj więcej

Zapraszamy serdecznie wszystkich do zwiedzania pięknej ruchomej szopki wykonanej przez naszego rodaka Pana Stanisława. Szopka będzie czynna od 24.12 2021 – 02.02.2022r. W godzinach 16.00-21.00

Czytaj więcej

Robienie szopek w naszej wsi stało się już chyba tradycją. Mamy nadzieję że ta tradycja zostanie z nami na długie lata. W tym roku również mamy piękną szopkę przy szkole w Różance. Jest pięknie oświetlona, a z głośników płynie muzyka polskich kolęd.

Serdecznie zapraszamy wszystkich mieszkańców oraz przejezdnych do odwiedzenie naszej szopki. 

Czytaj więcej

Czytaj więcej

Zawiadamia się mieszkańców wsi Różanka że dnia 28 grudnia 2021 roku od godziny 90:00 do 13:00 w budynku Kółka Rolniczego w Różance będą wydawane worki na odpady i naklejki.

 

Sołtys wsi Różanka

Ryszard Strzępek

Czytaj więcej

Niech magiczna moc wigilijnego wieczoru przyniesie Wam spokój i radość. Niech każda chwila świąt Bożego Narodzenia żyje własnym pięknem, a Nowy Rok obdaruje Was pomyślnością i szczęściem. Niech święta Narodzenia Pańskiego będą dla wszystkich mieszkańców wsi Różanka wesołe. Niech w każdym dniu dane Wam będzie odnaleźć Boga, a wraz z nim miłość, zdrowie i szczęście.  Niech w 2022 świat będzie dla Was pełen ciepła, radości i przyjaciół.

Wesołych Świąt Bożego Narodzenia życzą Sołtys Wsi, radni Rady Gminy, jak i wszyscy członkowie rady sołeckiej.

Czytaj więcej

W dniach 4-5 grudnia 2021 r. w Rybniku po prawie dwuletniej przerwie odbył się towarzyski turniej Tchouk High 5. Miło nam poinformować, że wśród grających zawodników na tym turnieju znaleźli się również młodzi tchoukballiści z Różanki. Naszą drużynę reprezentowali: Hubert Wójcik, Jakub Trznadel, Sebastian Saletnik, Amelia Strzępek, Weronika Konsur, Katarzyna Tęczar, Joanna Ogrodnik, Gabriel Balicki, Konrad Tęczar, Piotr Czaja, Gabriel Bryda oraz Hubert Stefański. Niewątpliwie te dwa dni sportowych zmagań dostarczyło wszystkim mnóstwo emocji i niezapomnianych wrażeń.

Czytaj więcej

Z powodu zawieszenia kursów przez PKS Rzeszów na linii Różanka – Zawadka – Grodzisko – Strzyżów od dnia 1 grudnia 2021 r. (środa) przewozy autobusowe będzie realizować nowy przewoźnik:

Transport Osobowo Towarowy Janusz Zimny, 38-123 Wysoka Strzyżowska 227.

Kursy odbywać się będą w następujących godzinach:

– kierunek do Strzyżowa – 5:55, 7:05  (godziny odjazdów z przystanku Różanka Góra)

– kierunek do Różanki – 13:10, 15:00  (godziny odjazdów z przystanku Dworzec Autobusowy Strzyżów)

Szczegółowy rozkład jazdy  wraz z godzinami odjazdów będzie wkrótce dostępny na przystankach.

Ceny biletów, możliwość zakupu biletów miesięcznych  – informacje dostępne u kierowcy.

Czytaj więcej

W dniu 6 -7 listopada 2021 r. w Różance – Wiśniowej odbyło się zgrupowanie reprezentacji Polski w tchoukballu. Miło nam poinformować, że w zgrupowaniu kadry seniorskiej żeńskiej i męskiej udział wzięli również zawodnicy z Różanki.

Poniżej mała fotorelacja z tego wydarzenia. Zdjęcia wykonał pan Bogusław Konsur

 

Czytaj więcej